Nauczyciel na granicy sił. Co naprawdę pokazuje Raport TALIS 2024

Autorzy: Aleks Habrzyk — psycholog, doświadczony nauczyciel, współpracujący z Fundacją Kiedy Cichnie Dzwonek · Kay Czepli-George — psycholog, terapeutka, edulider; założyciel i prezes Fundacji Kiedy Cichnie Dzwonek.

W tym tekście przyglądamy się jednej z najbardziej niepokojących części raportu TALIS 2024 (ang. Teaching and Learning International Survey) — tej, która opisuje stres, wypalenie i kondycję psychiczną nauczycieli w Polsce. To właśnie te dane mówią dziś najwięcej o realiach pracy w szkole.

Najkrótsza diagnoza? Odpowiedzialność bez wpływu

Raport TALIS 2024 rysuje trudny obraz codzienności nauczycieli w Polsce. 38% z nich deklaruje, że doświadcza stresu w pracy w dużym lub znacznym stopniu. 30% mówi, że praca negatywnie odbija się na zdrowiu psychicznym, 21% — na fizycznym, a 63% wskazuje zaburzoną równowagę praca–życie. Co ważne, poziom stresu w Polsce jest nieco niższy niż średnia TALIS 49 i UE-22 (obie 43%), ale skutki psychospołeczne — zwłaszcza dla zdrowia i work-life balance — są wyraźnie alarmujące.

Nie wypala się ten, kto ma dużo pracy. Wypala się ten, kto pracuje bez wsparcia oraz bez wpływu, uznania i sensu.

Kay Czepli-George, Fundacja Kiedy Cichnie Dzwonek

Co nas najbardziej stresuje?

Pięć najczęstszych źródeł stresu (udziały odpowiedzi „w dużym”/„w znacznym” stopniu):

• Odpowiedzialność za osiągnięcia uczniów — 46%
• Problemy/oczekiwania rodziców — 44%
• Zadania administracyjne — 44%
• Odpowiedzialność za dobrostan społeczno-emocjonalny uczniów — 42%
• Utrzymywanie dyscypliny — 37%

Paradoks misji i obojętności

Polscy nauczyciele deklarują wysoką motywację wewnętrzną — 74% podkreśla społeczną użyteczność zawodu i wpływ na przyszłe pokolenia. Jednocześnie uznanie społeczne jest dramatycznie niskie: 66% czuje się docenianych przez uczniów, 53% przez rodziców; 15% uważa, że władze cenią opinie nauczycieli; tylko 10% sądzi, że zawód jest ceniony społecznie; 9% — w mediach.

Na poziomie satysfakcji widać pęknięcie: 88% jest ogólnie zadowolonych z pracy, ale 45% zastanawia się, czy inny zawód nie byłby lepszy, a 30% nie wybrałoby ponownie tej drogi.